Ik lig in de sneeuw op mijn rug en kijk naar de wolken. Mijn hele kerstvakantie is verpest door die ruzie. Tweehonderd euro heeft hij er aan uitgegeven. Nou, dan ga ik morgen ook even knallen in de uitverkoop. Hoeveel paar schoenen kan ik eigenlijk voor dat geld kopen?
Een gelukkig en gezond 2017 ;)
Er was eens een verpleegster die naar de godin van de jacht was vernoemd. Haar vader en moeder hadden verwacht een kind te krijgen met lange blonde lokken, lange benen en een stralende lach. Ze kregen Diana, een plomp meisje met sluik haar van een onbestemde kleur. Lachen deed ze niet veel. Ze schaamde zich voor haar tanden. Gelukkig viel er niet veel te lachen in haar leven. Haar leven was saai en voorspelbaar. Ze zorgde voor zieke mensen, sopte hun bedden en veegde hun billen schoon.
Het liefste was ze zangeres geworden. Ze had een goede stem. De kapelaan zette haar vooraan in het koor. De andere meisjes konden zich dan aan haar optrekken. Alleen, haar vader vond het geen goed idee. Zingen was niets voor nette meisjes, eerder iets voor sloeries zoals Debbie van de overkant. Nee, ze kon beter een fatsoenlijk beroep kiezen waar ze een redelijk inkomen mee kon verdienen. Ze was per slot van rekening niet de knapste. Diana begreep zelf ook wel dat een echtgenoot er voor haar niet zou inzitten. Niet dat Diana daar zo’n behoefte aan had toen ze een meisje was. Het leek haar helemaal niets om met een man in één bed te liggen. Ze had de geluiden gehoord die op zondagmiddag van boven kwamen als haar vader en moeder een dutje deden. Ze moest er niet aan denken die zelf te moeten maken.
Toen ze vijftien was ging ze naar het Sint Joseph ziekenhuis voor de opleiding. Het ziekenhuis had gelukkig een eigen zangkoor. Diana werd direct ingelijfd. Nog niet zo lang geleden had het koor zelfs een CD gemaakt met liedjes uit de jaren vijftig. De cover hing ingelijst aan de muur van haar appartement in het zusterhuis. En nu was het kerstavond. Het was stil in het complex, de anderen bewoners hadden dienst of waren afgereisd naar familie. De radio speelde zacht: I am dreaming of a white Christmas. Diana neuriede zachtjes mee. Ze keek naar de envelop in haar handen. Zou ze wachten tot na de kerst of haar nu open maken en gelijk de hele beker leegdrinken?
De brief begon zoals gebruikelijk met een dankwoord voor haar deelname aan de auditie. Dit keer voor een rol in de musical over het leven van de zingende non. Het vervolg was anders: We zijn zeer onder de indruk van uw uitvoering van Dominique en nodigen u uit om nadere afspraken te maken omtrent een contract. Ze rende naar het raam, opende het wagenwijd en haalde diep adem. De koude nachtlucht deed pijn aan haar longen, maar ze zette stevig in: I am dreaming of a white Christmas. Haar zang galmde over de parkeerplaats achter de flat. Een man keek schichtig naar boven en stapte snel in zijn auto. ‘Ben je soms bang voor een sloerie?’ riep ze hem na. Wat kon het haar schelen. Ze zou nog lang en gelukkig leven.
‘Wat ben jij aan het doen?’
‘Ik weet niet waar de eischeider is. Heb jij die soms gehad?’
Carla kijkt Anton licht verwijtend aan. Ze staat temidden van een uitstalling van al het kookgerei waarmee in de loop der jaren hun kasten zijn gevuld.
‘Ik weet niet eens wat het is.’
‘Een wit bakje met een tuitje.’
‘Zegt me niets, wanneer heb je het voor het laatst gebruikt?’
‘Toen we crème brûlée aten, met Sandra en Igor. Jij hebt de afwasmachine toen uitgeruimd.’
Anton duikt tussen de spullen op zoek naar iets wits. ‘Waar heb je het eigenlijk voor nodig?’ vraagt hij na wat gerommel.
‘Voor de Pavlova morgen. Daar moeten eiwitten in.’
‘Kun je niet wat anders maken?’
Nee, het zijn wel je vader en moeder die komen. En ik heb alles al in huis.’
‘Mijn vader en moeder zijn toch niet zo moeilijk.’
‘Dat zijn ze wel: O, we hebben zo fantastisch gegeten bij je zus. Beter als in een sterrenrestaurant. Ik weet niet meer wat ik moet doen.’
‘Dat toetje van vorige week, dat was heerlijk en zag er zo feestelijk uit.’
Je bedoelt dat met die bramen.’
‘Ja, precies.’
Carla is even stil en kijkt peinzend voor zich uit. ‘Dat kan ik wel doen ja, de slagroom en het fruit heb ik al.’
‘Zeg maar wat ik moet gaan halen.’
De tentoonstelling Zie de Mens, in de fundatie in Zwolle kun je nog bezoeken tot en met 15 januari 2017. Honderd jaar in honderd gezichten, van 1917 tot aan nu. Ik was er zaterdag en heb mijn ogen uitgekeken.
Voor elk jaar één portret van één kunstenaar.
Op het eerste portret kijkt een jongeman mij gelaten aan. Het is een zelfportret van Oskar Kokochska, geschilderd nadat hij als soldaat in de eerste wereldoorlog gewond was geraakt. De schilder meldde zich vrijwillig aan voor het leger nadat zijn geliefde hun relatie had verbroken. Zijn rechterhand wijst naar de plek van zijn verwonding of naar zijn gebroken hart? Het werk markeert het begin van het expressionisme. De eerste wereldoorlog had duidelijk gemaakt tot welke gruwelijkheden de mensen in staat is en dat zocht een weg.
Wat je ziet of wie er kijkt?
Op de tentoonstelling heb ik twee keer naar de film I See A Woman Crying van Rineke Dijkstra gekeken. Je kijkt naar Engelse schoolkinderen die naar een portret van Picasso kijken, dat beschrijven en van commentaar voorzien. Eerst wil je weten wat ze zien maar na een tijdje doet het er niet meer toe. Hun blikken en uitdrukkingen zijn een verhaal op zichzelf. Ze stellen je de vraag of je als toeschouwer eigenlijk wel echt kunt begrijpen wat de kunstenaar bedoelde.
Wat raakte mij het meest?
Er is zoveel te zien en op het eerste gezicht lijkt er geen rode draad te zijn in de tentoonstelling. De samensteller Hans den Hartog Jager legt in een film uit wat zijn bedoeling was en dat helpt bij het kijken. En dan nog, kiezen is onmogelijk, er is veel dat raakt op verschillende manieren. Pas toen ik weer thuis was, wist ik het: de video Why I Never Became a Dancer, van Tracey Emin. Bibberende technicolor beelden vertellen over het leven van de kunstenaar als tiener in de Engelse badplaats Margate. Eindeloze verveling, het strand en seks met eindeloos veel jongens. Ze hoopt hieraan te ontsnappen door een danswedstrijd te winnen. Maar tijdens haar optreden jouwt de zaal haar uit: ‘slet, slet, slet’. De videobeelden van Margate maken plotseling plaats voor die van een appartement. Op You Make Me Feel Mighty Real danst een vrolijke sterke vrouw haar bitterzoete wraak. Het deed me aan mij zelf denken.
In de loop er jaren heb ik aardig wat uit mijn ouderlijk huis meegesleept naar mijn eigen huis. Soms heb ik het bij mijn moeder los gekletst, soms kreeg ik het mee omdat ze het zelf niet meer wilde hebben. Zo ook de appeltjes. Ze staan op een houten bordje met voor elk appeltje een uitsparing. Op het bordje is een stokje bevestigd met een knopje. Hiermee kun je het geheel oppakken en op tafel zetten. Daarop hoort het ook thuis want het is een peper en zoutstel. Het derde appeltje is een potje met een deksel. Ik weet niet waar dat voor bedoeld kan zijn, niet voor mosterd want dat is vochtig. Wie het weet mag het zeggen.
Kinderen vinden de appeltjes prachtig, de rode kleur spreekt ze aan en ze passen precies in kleine handjes. De appeltjes hebben in mijn huis altijd op de vensterbank in de keuken gestaan. Als mijn neefjes, en later mijn nichtjes, op bezoek waren geweest, vond ik de appeltjes terug onder de verwarming, in de bank of tussen het speelgoed. De rode verf is een beetje afgebladderd, maar de woorden pepper en salt kun je nog steeds lezen.
Het was ooit een moederdagcadeau. Mijn vader nam ons dan mee de stad in om iets uit te zoeken. De ene keer was dat een porseleinen theekopje met een gouden randje de andere keer een bakvorm, maar deze keer werd ik verliefd op de appeltjes. Ik vind ze nog steeds prachtig. Alleen waar is dat derde appeltje voor bedoeld?
Dit is een fragment van mijn nieuwe verhaal. Onder dit fragment staat een samenvatting. Wordt vervolgd.
‘Ik denk dat de nieuwe vriend van mijn moeder er achter zit.’ Vincent kijkt naar het scherm als hij dat zegt. We zitten achter de computer in de studeerkamer van tante. Ik heb hem net gevraagd waarom we geheimzinnig doen over het hacken. Gisteren moest ik tante een smoes vertellen. Dat vond ik niet leuk. Ik vroeg haar of het goed was dat we haar computer gingen beveiligen. Ze vond het gelijk een goed idee, maar wilde natuurlijk weten waarom ik dat bedacht had. Wat ik had verzonnen was dat het gepraat over computers tijdens het etentje me op het idee gebracht. Tante kijkt altijd dwars door je heen. Ik deed daarom net alsof er een bericht binnen kwam op mijn telefoon, toen ik dat zei.
‘Is die vriend van je moeder dan ook een hacker?’
‘Nee, zo slim is hij niet. Ik denk dat hij vriendjes heeft die hem helpen.’
‘Maar, waarmee dan?’
‘Om informatie te krijgen over mensen die hij wil bestelen. De computer vertelt ze wanneer mensen thuis zijn, of ze een alarmsysteem hebben en wat de code daar van is.’
‘Maar mijn tante heeft geen dure spullen in huis.’
‘Ik zag net een heleboel kunst in de gang hangen.’
‘Je bedoelt die Afrikaanse maskers? Die mag die nieuwe vriend van je moeder zo meenemen.’
‘Die slijmbal wil je echt niet in je huis hebben. Hij is ook veel te jong voor mijn moeder. Ze is helemaal gestoord.
‘Misschien probeert hij alleen maar aardig te zijn.’
‘Begin jij nu ook al.’ Hij zet grote ogen op, wiebelt met zijn hoofd en zegt dan met een hoog stemmetje: ‘Je moet een beetje vriendelijker doen tegen Remco hoor. Hij doet erg zijn best voor jou en je broertje. Waarom heb je zijn horloge niet om? Je moet ook een beetje aan mij denken. Nu je vader ons in de steek heeft gelaten mag ik het ook weleens gezellig hebben.’ Ja, ja, en waar die cadeaus en die dure auto vandaan komen, dat wil ze natuurlijk niet weten. Moet je kijken.’ Hij doet zijn mouw omhoog. ‘Dit is een Applewatch, hartstikke duur. Ze staat er op dat ik hem draag.’
Ik heb Victor nog nooit zoveel zinnen in één keer horen zeggen. Hij gaat weer verder met op het toetsenbord rammen. Ik zie allerlei codes op het scherm voorbij rollen. Hij doet zijn armen over elkaar en kijkt naar mij. ’Zo, nu even wachten tot Windows is geïnstalleerd.’
‘Waarom denk je dat die Remco een dief is? Hij kan toch gewoon rijk zijn.’
‘Hij heeft het steeds over zijn zaak. Ik ben op het adres gaan kijken. Het is gewoon een garagebox.’
‘Dat kan toch?’
‘Er gebeurt de hele dag niks.’
‘Misschien is dat toeval.’
‘Niet alle dagen van de week. Meneer zit overdag in cafe de Consul.’
‘Hoe weet je dat nu weer?’
‘Ik kreeg een tip.’
‘Je lijkt zelf wel een crimineel. Grapje,’ zeg ik er snel achteraan als ik z’n ogen donker zie worden.
‘Ik ging er met Jeffrey poolen. Remco zat er met z’n vriendjes. Hij zei: “Kijk, dat is mijn stiefzoon. Heel handig met computers. Kan ons straks mooi gaan helpen. Maar alleen als zijn moeder dat goed vindt.” En hij geeft een klap op mijn schouder. Al die lui lachen.’
‘Wat een engerd. Zullen we toch maar naar de politie gaan?’
‘Ik heb thuis al zoveel gelazer. Geef mij die security box eens aan.’
Hij wijst naar de gele doos die we vanmiddag gekocht hebben. Ik pak hem van de boekenkast. Vincent neemt de doos niet aan maar blijft staren naar een punt boven de kast. ‘Wat is dat?’ Ik volg zijn blik.
Samenvatting: Het is zomer. Ik ga logeren bij tante Hetty. Mijn moeder moet namelijk naar Katmandoe. Daar ligt mijn vader in het ziekenhuis nadat hij gered is op de Lhotse een bergtop naast de Mount Everest. Mijn vader is alpinist. Ik kan niet mee want ik zit in de laatste schoolweken voor de zomervakantie.
Tante Hetty is advocaat en eigenlijk is ze de tante van mijn moeder. Ze is niet getrouwd, rookt en drinkt als een ketter. Mijn moeder blijft maar weg en de schoolvakantie begint.
Ik verveel me. Ik staar in het scherm van de computer en het lijkt me uit te nodigen. Een jongen verschijnt in beeld en nodigt me uit de virtuele wereld in te stappen. Ik wil dat helemaal niet totdat blijkt dat tante Hetty in gevaar is. Iemand uit de onderwereld heeft het op haar gemunt. Ik stap toch de virtuele wereld en samen met de jongen, die Victor heet, ontmasker ik de misdadigers.
‘Waar heb je die foto gevonden?’
Mijn moeder kijkt me vragend aan. In mijn handen heb ik een foto met twee blote baby’s, een meisje met een krul boven op haar hoofd en en een jongetje dat elk moment in tranen uit kan barsten.
‘Ik was op zoek naar een foto van Peter om iets te maken voor zijn vijftigste verjaardag. Dit ben ik toch met Peter?’
Mijn moeder knikt: ’Het was voor een wedstrijd van Libelle. Jullie waren zo’n leuk stel samen. Jet en ik dachten dat we een goede kans zouden maken op een prijs. En wie weet, de hele wereld over zouden vliegen met onze mooie kindjes als fotomodellen.’
‘Dat is niet echt gelukt.’
‘Nee, die hele fotomiddag was hopeloos. De fotograaf wilde jullie persé naakt op de foto. Dat zou vertederend overkomen, maar het was er hartstikke koud. Peter plaste gelijk het decor onder.’
‘Denk je dat ik het kan maken om deze foto te gebruiken op zijn feest?’
‘Waarom niet, de foto is toch heel netjes. Je ziet helemaal niets.’
‘Nee, ik bedoel dat Peter het misschien niet leuk vindt dat iedereen hem ziet als huilerig kind.’
‘Dat ben jij hoor die daar zit te huilen. De fotograaf had net je knuffel afgepakt.’
Meedoen? Het verhaal achter de foto is een initiatief van Jacqueline van Zwieteren en Carla van Vliet.
Een nieuwe opdracht, een nieuw team of een nieuwe leidinggevende en boem, je staat ineens stil:
Wie ben ik, wat wil ik en waar ben ik goed in?
Ik heb dat op dit moment. Ik sta stil en denk na over mijn talenten en wat ik wil. Het mooie is dat als vanzelf hulp op mijn pad komt. Hulp met een bevrijdende boodschap: fixeer je niet op je zwakheden maar op je talenten.
1.
‘Op welke eigenschap kun je altijd vertrouwen?’
Dat vroeg Brenda Vos, docente aan de Universiteit van Utrecht en de Hogeschool Groningen, ons. Ik was met twintig anderen op een inspiratiebijeenkomst van Publiek Domein. Ooit deed ik er de leergang Strategisch Bewegen in Gemeentelijke krachtenvelden (SBG) en sindsdien krijg ik regelmatig dit soort leuke uitnodigingen.
Niemand hoefde lang na te denken. Waar ik zelf altijd op kan rekenen is mijn gevoel voor humor. Dat relativeert enorm en breekt de spanning in gezelschap. ‘Goede kans,’ zei Brenda, ‘dat je dan een talent bij de kop hebt.’ De momenten dat dit talent samenvalt met de juiste kennis en vaardigheden, op het juiste moment en met de goede motivatie dan heb je een optimale prestatie. Brenda Vos pleit er dan ook voor om talenten als uitgangspunt te nemen bij loopbaanontwikkeling. Dat geeft meer energie dan blijven sleutelen aan waar je niet zo goed in bent.
2.
Misschien is dit iets voor jou?
Een collega drukt mij het boek: Ontdek je sterke punten, van Marcus Buckingham en Donald Clifton in handen. In het boek vind je een code waarmee je een test kunt invullen. De test is gebaseerd op jarenlang onderzoek van The Gallup Organization. Als je alle vragen hebt beantwoord krijg je een rapport met je vijf sterkste punten. Bij mij staat strategisch denken bovenaan, ik schep orde in chaos en kijk graag naar het grote geheel. Mijn verantwoordelijkheidsbesef, een ander sterk punt, zorgt er voor dat er ook nog iets uit mijn handen komt. Met deze wetenschap kan ik keuzes maken. Past een opdracht bij mijn sterke punten of probeer ik iets te bewijzen waar ik eigenlijk minder goed in ben.
3.
Meester in je werk, ken je die site?
Dat vroeg mijn schoonzus. Als je werkt bij een gemeente of een provincie, zoals wij allebei, kun je gebruik maken van een site van het A+O Fonds: Meester in je werk. Hierop vind je allerlei testen waarmee je je talenten kunt ontdekken en hoe je er mee aan de slag kunt, welke functie goed bij je past en welke rol jou het beste ligt in een team.
Genoeg te ontdekken, gelukkig zijn we nooit af.
Ik heb een nieuwe oven. Ik ben zo blij. zit een hele nieuwe keuken om heen maar de oven is wel het fijnste. Het is een echte oven, niet zo’n combimagnetron waar je net een schaaltje in kunt schuiven. Nee, zo één die groot genoeg is voor de oude braadslee van mijn moeder. Hierin maakte ze bami met spruitjes. Ik zal haar eens naar het recept vragen. Ook mijn terracotta römertopf past er in. Groente blijft hier zo lekker knapperig in.
Gelukkig werkt hij niet op gas. De oven bij ons thuis moest je met een lucifer aan steken en dat werkte niet altijd goed. De vlammetjes gingen uit maar het gas bleef stromen. Bij het openen van de deur kreeg je dan een enorme steekvlam. Ook herinner ik me een keer dat ik een pizza in de oven had gedaan en dacht: dat duurt twintig minuten precies genoeg om de hond even uit te laten. Maar die wilde niet verder mee dan de hoek van de straat. Ik kreeg hem niet in beweging. Bij thuiskomst bleek dat hij de slimste van ons twee was. De keuken stond vol rook. Er zat nog karton aan de onderkant van de pizza en dat was gaan smeulen.
Mijn eerste baksel is een plaattaart met knolselderij, witlof, peer en gorgonzola. Niet al te ingewikkeld en de combinatie van zoete peer met pittige kaas is in elk recept goed. Maar eerst de oven gebruiksklaar maken, deze keer geen zwarte rook. De plaattaart doe ik voor de zekerheid op een plaat met opstaande rand en dubbel bakpapier. De groente met kaas maakt hem erg nat. Na een half uur serveer ik mijn taart, zonder zwart geblakerde randjes.
