Geplaatst in Kunst en Cultuur, Reizen

Bij de dokter

“Nee, dat kan ik mij gelukkig niet herinneren.”

Ԝe staan voor een vitrinekast met producten die je vroeger bij de drogist kon kopen. 

Ella van Melis, vrijwilliger en bestuurslid bij het Museum de Dorpsdokter wijst naar een fles met levertraan.

”Ik kreeg hier elke avond een lepel van. Dat was zo ontzettend smerig. Later kreeg het een sinaasappelsmaakje. Dat maakte het een klein beetje beter.”

Levertraan werd vanwege vitamine D aan kinderen gegeven. Dit was om Rachitis oftewel De Engelse ziekte te voorkomen. Later, in de zestiger jaren, is dit aan margarine toegevoegd. Levertraan wordt bijna niet meer gebruikt. Dat geldt voor meer producten in de kast. Het prachtige interieur van de drogist in het museum is van drogist Smagghe uit Breda die in 1866 stopte met zijn winkel.

Sportschool

Van de drogist lopen we naar de fysiotherapeut. Ik zie een aantal apparaten staan die je als je goed kijkt nog steeds in een praktijk of op de sportschool terug kunt vinden. Dan wel uitgevoerd in glimmend metaal en met zwartleren bekleding.

De grote trots van het museum is de fraai versierde apothekerskast van de apotheek van Heusden. Naast de kast staat nog een pronkstuk: de eerste machine die automatisch medicijn gedoseerd in zakjes kon doen. De toenmalige apothekersassistentes vonden dat ze het werkje zelf veel sneller deden, vertelt Ella mij.

Ook de thuiszorg, de kraamzorg en de ԝijkverpleging heeft een plek in het museum gekregen. Vroeger was dat georganiseerd in de zogenaamde kruisverenigingen. Het Groene Kruis was neutraal, het Wit-Gele Kruis rooms-katholiek en het Oranje-Groene Kruis protestants. Hier maak ik kennis met de kindermoordenaar. Een fles aan een slang dat in het wiegje werd gelegd, zodat de baby zichzelf kon voeden. Moeder moest immers weer aan het werk.

Gipsverband

Op de bovenverdieping duik je in de geschiedenis van enkele bekende Brabantse artsen. Zoals Anthonius Mathijsen uit Budel, de uitvinder van het gipsverband. Ik vraag of er ook vrouwen zijn die met een uitvinding bekend zijn geworden. Die zijn ervoor zover Ella weet niet. Tenminste geen Nederlandse, Madame Curie en haar dochter hebben heel wat beenamputaties in de Eerste Ԝereldoorlog kunnen voorkomen door radiologisch onderzoek te doen. Ze reden in door haar zelf ontworpen “ambulances radiologiques”, autobusjes voorzien van een dynamo en een röntgenapparaat, langs de frontlinie.

Het museum De Dorpsdokter in Hilvarenbeek is gericht op de eerstelijnszorg en daarmee uniek in Nederland. Museum Boerhave in Leiden is vooral gericht op de medische wetenschap en door zijn omvang als Rijksmuseum van een andere orde. Hier in Hilvarenbeek zijn vrijwilligers de drijvende krachten. Ze hebben vaak een achtergrond in de gezondheidszorg of weten veel over de geschiedenis ervan. Aarzel dus niet om vragen te stellen.

Museum de Dorpsdokter

Doelenstraat 51

Hilvarenbeek

Geopend van 13.00 tot 16.30 uur, op maandag en dinsdag gesloten.

Combineer het met een bezoek aan Bierbrouwerij De Roos, zelfde openingstijden, of Molen Doornboom, alleen op zaterdag open.

Vanaf station Tilburg bus 142

Geplaatst in Huis, tuin en keuken, Kunst en Cultuur, Reizen

Ik heb slaap

‘Was het wat?’

‘Wat?’

‘Nou, je bent toch in Amersfoort naar een tentoonstelling over slaap geweest?’

‘Ja, vorige week met de trein naar de Kunsthal Kade Museum. Het klinkt belachelijk maar bijna was ik niet gegaan, ik had zo slecht geslapen.’

‘Hoe kwam dat dan?’

‘Midden in de nacht was ik opeens klaarwakker. Had ik wel genoeg saldo op mijn OV-kaart? En waar had ik dan voldoende tijd om op te laden? Ik wist dat ik erover zou blijven doormalen. Ik ben dus maar naar beneden geslopen en heb bij het licht van de afzuigkap mijn laptop opgestart.’

‘En?’

‘Het saldo was precies genoeg.’

‘Nou, dan kon je weer rustig gaan slapen.’

‘Ja, maar dat lukte niet erg meer. Ik had koude voeten gekregen, zes keer naar de WC, zou ik de wekker wel horen, dat werk.’

‘Arme ziel, goed dat je juist wel bent gegaan. Kon je er gelijk wat van opsteken.’

‘Zeker, bij binnenkomst mocht je, als je je schoenen uitdeed, direct op een groot bed gaan liggen. Zag er heel aantrekkelijk uit. Toch heb ik dat maar overgeslagen omdat ik bang was dat ik de rest van de dag erop zou blijven liggen. Dat bed stond op de verdieping waar elke ruimte gewijd was aan een slaapfase verbeeld door kunstenaars en ontwerpers. Het begon met sluimer naar lichte slaap om via dromen bij diepe slaap uit te komen. Slapen of niet kunnen slapen is van alle tijden en overal.’

‘Welke werken hebben de meeste indruk op je gemaakt.’

‘Halverwege stuitte ik op een beeld van een slaapwandelaar in een ouderwetse onderbroek, zo’n witte. Zo levensecht dat het gênant was er lang naar te kijken. Even verderop zag twee andere bezoekers met een verdwaasde blik vanachter een gordijn tevoorschijn komen. Ze moedigden me aan vooral ook een kijkje te gaan nemen. Ik kwam in een donkere ruimte waar het geluid gedempt was door de zware gordijnen rondom.  In het midden stond een bed. Van bovenaf werd het verlicht door kleine straaltjes die sterren maakten op een rood sprei. Een mist steeg op van het bed. Sprookjesachtig, kijk maar naar de foto op de site van de tentoonstelling.

Beneden waren allerlei verbeeldingen te zien van de ideale slaapplek. Als allerlaatste was daar een bouwsel opgetrokken uit stukken hout en karton. Pas wanneer je een trappetje opklom en door een ronding naar binnen keek, kon je zien wat het was. Een volledig ingerichte kamer maar dan op z’n kop, net alsof je net wakker werd na een diepe slaap en even niet meer wist waar je was.’

‘Klinkt goed, maar heb je er ook nog iets van opgestoken?’

Ja, waarom je problemen ’s nachts veel groter lijken dan ze overdag zijn. Zoals dat met die OV-kaart, er stond gewoon genoeg op en tijdens de reis had ik voldoende tijd bij het overstappen om hem op te laden. Niks om je zo druk over te maken.

Dat komt doordat ‘s nachts het deel van je hersenen waar je emoties en gedachten gereguleerd worden minder actief is, anders zou je niet kunnen slapen. Maar het zorgt er voor dat de controle op je angsten een stuk minder is. De rem is er simpelweg af. Als ik me dat voortaan voorhoud zal het een stuk rustiger zijn in mijn hoofd. Maar hoe zit het eigenlijk met jou? Heb jij een beetje goed geslapen?”

‘Ehh.’

‘Als ik jou was, zou ik zeker gaan, echt de moeite waard.’

Slaap! – Kunsthal KAdE